Trzyniec - zarys dziejów

Trzyniec powstał prawdopodobnie jeszcze w czasach krzyżackich, brakuje jednak dokumentów na ten temat. Znaleziska urn na pobliskich polach wskazują na bardzo dawne zamieszkanie obszaru obecnego Trzyńca. W dniu 22 listopada 1631 r. starosta człuchowski, Melchior Weiher, przekazał Michałowi Bitnerowi (Büttner) i Andrzejowi Dumro (Darau) ziemie w „Stenfort”. Wieś miała zostać na nowo założona. Dumro i Bitner mieli być sołtysami (ich potomkowie także), a na przydzielonych wsi 30 włókach osadzić winni 11 rolników i jednego karczmarza. Rolnicy i karczmarz otrzymać mieli po 2 włóki ziemi, sołtysi po 3 (zob. cały dokument). Król zatwierdził powyższy przywilej w 1632 r.
W 1653 r. donoszono, że w nowo wybudowanej wsi zwanej Steinfort, znajduje się 9 rolników („Villa noviter exstruckta dicta Steinfort, in qua coloni 9” ), którzy należą do koczalskiego kościoła.
W 1672 r. zawarto z mieszkańcami Trzyńca kontrakt na 10 lat (zob. cały dokument).
W 1676 r. mieszkało w Trzyńcu 2 sołtysów i 8 rolników. Imiona i nazwiska rolników: Michal Mysnik, Woyk Lice, Michal Meyer, Paul Meyer, Stefan Rudnik, Marcin Meyer, Samuel Trojan i Michal Jafke.
W 1752 r. Paul Rudnick zakupił wiejską karczmę, która wcześniej należała do karczmarza Bryskiego. (Bryski utracił prawo do tej karczmy.) Wraz z zakupioną karczmą Paul Rudnick otrzymał także 15 morgów ziemi, która od dawna do tego szynku należała.
W 1761 r. otrzymał pracowity Jakob Meyer od starosty człuchowskiego, Michała Kazimierza Radziwiłła, opuszczoną zagrodę chłopską, która należała niegdyś do Myschnicka. Meyerowi przydzielono także 15 morgów ziemi opodal jeziora Cęgi Duże („Sichtser Heide bei dem Gr. Bebersee”) . Jokob Meyer miał obowiązek uiszczać rocznie 37 guldenów.
W 1772 r. żyło w Trzyńcu 14 rodzin rolniczych oraz 8 innych. Wieś posiadała 30 włók ziemi.
W 1828 r. rząd regencji kwidzyńskiej zawarł z Adamem Rudnickem (ówczesnym karczmarzem) układ, polegający na tym, iż jeśli Rudnik zrezygnuje z produkcji trunków, nie będzie musiał uiszczać rocznie 15 talarów; poza tym Rudnickowi zatwierdzone zostało prawo własności do ziemi należącej do karczmy.
W 1864 r. Trzyniec posiadał 87 budynków, z tego 38 prywatnych domów mieszkalnych. W tym też roku zamieszkiwały Trzyniec 332 osoby (249 ewangelików i 83 katolików) .
W 1871 r. znajdowało się w gminie wiejskiej Trzyniec 37 domów mieszkalnych, które zamieszkiwało 338 osób (175 mężczyzn i 163 kobiety). 195 mieszkańców pochodziło z zamego Trzyńca. Ewangelików naliczono wówczas 235, katolików zaś 103.
W 1922 r. istniał w Trzyńcu majątek (należący do obszaru gminy), którego właścicielem był Sturmhöfel. Majątek ten posiadał 207 ha, z czego największą część stanowiły pola uprawne i ogrody (146 ha). W majątku hodowano 5 koni, 23 szt. bydła rogatego (z tego 10 krów) i 20 świń . Przed końcem XIX wieku istniał w Trzyńcu także pewien majątek, którego właścicielem było „Neue Westpreussische Landschaft”. Majątek ów posiadał podobną wielkość jak ten z 1922 r.
Ostatnim włodarzem Trzyńca przed 1945 r. był Johannes Wollschläger.
Po 1945 r. wieś Steinforth otrzymała nazwę Trzyniec . Mieszkańcy Trzyńca zostali przymusowo wysiedleni.
Obszar dawnej gminy Trzyniec stanowi obecnie część wielkiej gminy Koczała. Liczba mieszkańców w sołectwie Trzyniec w 1994 roku wynosiła 244; w samym Trzyńcu 43.

Początki szkolnictwa w Trzyńcu omawia artykuł: "Szkoła ewangelicka w Trzyńcu".

Materiały źródłowe:

Blanke A.: Aus vergangenen Tagen des Kreises Schlochau. Geschichte der Ortschaften. Schlochau 1936.
Brunner E.: Schlochau. Entstehung und Entwicklung einer Verwaltungs- und Wirtschaftseinheit im deutschen Osten. Leipzig 1939.
Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Preussen und ihre Bevölkerung. Nach den Urmaterialien der allgemeinen Volkszählung vom 1. December 1871. Berlin 1874.
Panske P.: Documenta capitaneatus Slochoviensis (1471-1770), Toruń 1935.
Vollack M., Lemke H.: Der Kreis Schlochau. Kiel 1974.

Warto przeczytać:

Bublewicz J.: Gmina Trzyniec kontra proboszcz Spletstoeser.. 2002
Bublewicz J.: Moje pomorskie korzenie.. 2004-2005

Warto obejrzeć:

Akwarele z Trzyńca

Twoje uwagi

Powrót