Bielsko - zarys
dziejów
W czasach Prus Królewskich
Bielsko było folwarkiem. Mówi o tym inwentarz starostwa
człuchowskiego z 1748 r.: „Folwark Bielski, nad jeziorem
Bielskiem, z pustkowiem Bryl. Mieszkają tu: Jergie Zych, Martyn
Lic, Jakub Szram, Jakub Lider, Krystyan Hync, Jergie Lic, Michel
Dreysz, Ertman Dera. Przynosi razem 251 fl. 12 gr.”.
Lustracja z 1748 r. opisuje między innymi warunki bytowe
mieszkańców, które były bardzo niekorzystne: wszyscy
mieszkali w złych, balami krytych chatach, nikt nie posiadał
więcej niż jeden pokój i komorę a obora znajdowała się pod
tym samym dachem, co mieszkanie; za dzierżawę płacono 220
florenów. Jeden z mieszkańców, Martin Lietz, posiadał 30
morgów w niemieckiej części obszaru, na którym hodowano
pszczoły; Jakob Lieder i Georg Sieg po 8 morgów w części
sąpolinskiej. Granice obu pszczelarskich obszarów
kształtowały się w 1565 r. następująco:
„…część Miemieczka, która się poczyna od wsi
królewskiej Rzeczenicze, a kończy się z granicami
przerzeczonemi z Amersztynem, Stramliowem, z Grabowem, Koczalią
przychodzącą do barci Sempolinskiei…”;
„…część puszczej Sampolinska, poczyna się od granice
miasta Słuchowa aż do Koczalie, wsi królewskiej, idąc wedla
nowej wsi p. Konarskich, z której przychodzi miodu poków 11”.
W 1772 r. Bielsko posiadało 12 włók, które zamieszkiwało 9
rolniczych i 3 inne rodziny. W tym też roku donoszono w
protokole:
„Unsere Freibauernhöfe sind zur polnischen Zeit durch
Zerteilung eines Vorwerks und durch Heidelandzugaben des Fürsten
Radziwill entstanden, aber die Verschreibungen darüber sind
verloren gegangen” (Nasze wolne zagrody chłopskie powstały za
czasów polskich, w wyniku podzielenia folwarku i przydziału
ziemi księcia Radziwiłła, ale zapiski na ten temat
zaginęły).
W 1792 r. 11 osób otrzymało od rządu w dzierżawę wieczystą
dawny folwark bielski (73 włóki i 16 morgów). Najwięcej ziemi
(5 włók) posiadał Michael Lietz. W 1793 r. wdowa po nim
przekazała grunty dwóm swym synom, Michaelowi i Peterowi.
Pierwszy z nich musiał wybudować na swojej ziemi własną
zagrodę, ponieważ drugi przejął dom po ojcu. Dom ten
spłonął w 1831 r. Obaj bracia zdołali jednak odbudować
zniszczone budynki. Przekazanie zagrody najstarszemu synowi
(także Peterowi) nastąpiło w 1836 r. Peter prosił sąd o
odpis kontraktu, ponieważ chciał się ożenić. Kiedy jednak
miał za tę usługę zapłacić 5 talarów i 15 groszy,
odpowiedział:
„Wenn ich die Ausfertigung nicht ohne Stempel erhalten kann, so
muß ich vorerst jeden Heiratsversuch aufgeben. Voriges Jahr war
Mißernte, die wenigen Kartoffeln sind in dem strengen Winter
erfroren, und ich weiß nicht, woher ich soviel nehmen soll, die
Meinigen zu erhalten” (Jeżeli nie mogę odpisu bez stempla
otrzymać, to muszę na razie z każdej próby ożenku
zrezygnować. Poprzedniego roku był nieurodzaj; niewielkie
ilości kartofli, które zdołano zebrać, przemarzły podczas
surowej zimy, ja zaś nie wiem, skąd mam wziąć tak dużą
ilość – pieniędzy – by swoje otrzymać). W 1839 r. grunty
jego zostały sprzedane przez licytację. Wtedy ożenił się z
jedną wdową, która posiadała pewien dobytek i mógł odkupić
na powrót swe dobra. W 1853 r. przepisał swą własność
synowi Peterowi, który zbył ją w 1902 r. (po czym nastąpiła
jej parcelacja).
Szkoła dla Bielska i okolic urządzona została w 1778 r., zaś
w 1794 r. wybudowany został ze środków gminy i skarbu państwa
budynek szkolny (więcej zob. "Szkoła wielowyznaniowa w Bielsku").
W 1812 r. przydzielił skarb państwa mieszkańcom Bielska
dodatkowo 360 morgów ziemi leśnej, która została podzielona
na 13 jednakowych części.
W 1816 r. zamieszkiwało Bielsko 14 rolników posiadających 2713
magdeburskich morgów ziemi; w 1858 r. było ich już 23 na 2397
morgach.
1 grudnia 1871 r. istniało w gminie Bielsko (Bielsko, Bryle) 58
domów mieszkalnych. Liczba mieszkańców wynosiła w owym czasie
554 (269 mężczyzn i 285 kobiet). Liczba ewangelików: 336;
liczba katolików: 204; liczba żydów: 14. Dwie osoby były
niesłyszące, również dwie niewidzące. Analfabetów naliczono
jedynie 3. Wszyscy mieszkańcy byli obywatelami Prus.
W 1902 r. zakończono budowę dworca kolejowego, w 1905 r. szosy
łączącej Koczałę i Przechlewo, w 1908 r. agencji pocztowej.
W 1912 r. miejscowość otrzymała pierwszy telefon i zarazem
połączenie z szerokim światem (w 1932 r. posiadaczem telefonu
w Bielsku był Hans Trapp). Dzięki powyższym posunięciom
zostało w pewnym stopniu usunięte odosobnienie wsi, otoczonej
rozległymi lasami.
W 1924 r. zdarzył się w Bielsku straszny pożar, który
obrócił w perzynę 27 zagród. Na ich miejscu wybudowano nowe,
masywniejsze budynki.
23 września 1924 r. - pożar Bielska
Przyłączenie do gminy Bielsko
sąsiednich miejscowości nastąpiło w 1928 r. Od tego czasu w
skład gminy wchodziły: Bäreneiche (pol. Niedźwiady), Brill
(pol. Bryle), Eßberg (pol. Bielsko – Wybudowanie), Hammer
(pol. Płocicz), Hammermühl (tłum. Młyn Hammer), Neu Röske,
Försterei Röske (pol. Rosko), Försterei Schwanenbruch (pol.
Świerkówko). Ostatnim włodarzem Bielska (przed 1945 r.) był
Gustav Trapp.
Po 1945 r. miejscowość otrzymała nazwę Bielsko (Pomorskie) i
należy obecnie do gminy Koczała. Liczba mieszkańców w 1994
r.: 451 osób.
Materiały źródłowe:
Warto obejrzeć:
Copyright © 2001-2007 Jacek Bublewicz